LAN ရဲ႕ အေျခခံက်တဲ့ အခ်က္ေတြ၊ အလုပ္လုပ္ပံု ေတြ၊ သံုးတဲ့ device ေတြ၊ သံုးတဲ့ Protocol ေတြ အေၾကာင္း အၾကမ္းဖ်င္းသိၿပီးသြားရင္း WAN ရဲ႕ အဓိက က်တဲ့ အေျခခံအခ်က္ေတြကို ေျပာျပပါမယ္။

OSI ရဲ႕ Physical layer ျဖစ္တဲ့ Layer 1 ဟာ စံသတ္မွတ္ထားတဲ့ Standard ရဲ႕ Physical network ကို တည္ေဆာက္ဖုိ႔နဲ႔ ဒီ Physical network ေပၚကေန data ေတြ ပို႔လႊတ္ဖို႔ သံုးတဲ့ Protocol ေတြကို သတ္မွတ္ထား ပါတယ္။

Poit-to-point WAN Link ဆိုတာ Ethernet Switches ႏွစ္ခုၾကားက Ethernet trunk ပံုစံနဲ႔ သ႑ာန္ တူပါတယ္။

တူညီတဲ့ device ေတြအခ်င္းခ်င္း ခ်ိတ္မယ္ဆိုရင္  cross-over cable ကို သံုးၿပီး မတူညီတဲ့ device ေတြ ခ်ိတ္ဖုိ႔ကိုေတာ့ Straight through cable ကို သံုးပါတယ္။   ဒီလိုေ၀းလြန္းလွတဲ့ေနရာေတြမွာ WAN ေတြ တည္ ေဆာက္ၿပီး ဒီ WAN circuit ေတြေပၚကေန data ပို႔ဖုိ႔ အတြက္ ေျမေအာက္မွာ Cable line ေတြ ရွိရပါမယ္။ ဒါကို leased line လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီလို network ခ်ိတ္မယ့္ Company ေတြက ကိုယ္ပိုင္ cable line မတည္ေဆာက္ႏုိင္တဲ့အတြက္ Service Provider လို႔ေခၚတဲ့ ဆက္သြယ္ ေရး Company ေတြကို cable အသံုးျပဳခေပးၿပီး Connectivity တည္ေဆာက္ရပါတယ္။

တကယ့္လက္ေတြ႕မွာ ခ်ိတ္မယ္ဆိုရင္ Router က ေပ ၅၀ ေအာက္ေလာက္ရွိတဲ့ Cable နဲ႔ အျပင္ဘက္မွာ Channel Service Unit/data service unit လို႔ေခၚတဲ့ device (CSU/DSU) နဲ႔ ခ်ိတ္ပါတယ္။ ဆက္သြယ္ေရး Company ေတြရဲဲ႕ four wire cable ကို rack ထဲက CSU/ DSU ထဲကို Plug in လုပ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဖက္ကို ဆက္သြယ္ေရး Company ရဲ႕ WAN Switch နဲ႔ Connection ယူထားပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုပံုမ်ဳိး ျဖစ္လာပါတယ္။ ဆက္ သြယ္ေရး Company က demarcation အမွတ္လို႔ အတို ေကာက္ေခၚတဲ့ demarc ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရကို သံုးလာပါ တယ္။ demarc ဟာ ဆက္သြယ္ေရး Company နဲ႔ leased line သံုးစြဲတဲ့ Customer ရဲ႕ တာ၀န္ယူရမႈကို သတ္မွတ္ ႐ံုမကဘဲ ခြဲျခားေပးတဲ့ device၊ cable ပံုစံမ်ဳိး လုပ္ပါ တယ္။ Customer ဘက္မွာလည္း Router နဲ႔ CSU/DSU ကို Customer oremises epuipnent (CPE) အျဖစ္ သံုး လာပါတယ္။ Link ရဲ႕ Speed ကို Digital Signal level O DSO ဆိုရင္ 64 Kbps၊ US က စံသတ္မွတ္ထားတဲ့ T1 Line လို႔ေခၚတဲ့ DS1 ဆိုရင္ 24DSO နဲ႔ 8 Kbps၊ T3 line လို႔ ေခၚတဲ့ DS 3 က 28 DS1၊ Europe နဲ႔ Japan ရဲ႕ စံသတ္မွတ္ခ်က္ E1 line ကေတာ့ 32 DSO၊ E3 line က 16E ဒီလိုမ်ဳိးခြဲျခားထားပါတယ္။

ဒီအပိုင္းက OSI Layer 1 က point-to-point WAN အတြက္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြပါပဲ။

Point-to-Point WAN အတြက္

OSI-layer 2 ရဲ႕ အလုပ္လုပ္ပံုအေၾကာင္း

Point-to-Point WANS ေတြအတြက္ OSI ရဲ႕ Layer 2 ျဖစ္တဲ့ data link layer မွာ အေရးပါတဲ့ protocols ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါတယ္။ High-level Data Link Control (HDLC) နဲ႔ Point-to-Point Protocol (PPP) ဆိုတဲ့ WAN Protocols ေတြက Link ေပၚကေန data ေတြ ပို႔ေဆာင္တဲ့  အေျခခံက်တဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို လုပ္ေပးႏုိင္ဖို႔ point-to-point serial links ေတြကို သံုးပါတယ္။

HDLC မွာ data ပို႔ရင္ error မရွိမွ ဒီ data က link က တဆင့္ ျဖတ္ႏုိင္ၿပီး error ရွိခဲ့ရင္ေတာ့ ပို႔တဲ့ data frame ကို HDLC က ဖ်က္ခ်ပါတယ္။ HDLC က Frame ထဲက Packet အမ်ဳိးအစားကို သတ္မွတ္ေပးပါတယ္။ ဒီလို သတ္မွတ္တာဟာ လက္ခံတဲ့ device က Packet အမ်ဳိးအစားသိေစဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

Link ေပၚက data ကို ပို႔ဖုိ႔ error ေတြကို စစ္ဖုိ႔နဲ႔ Packet အမ်ဳိးအစားသတ္မွတ္ဖို႔ HDLC က data ကို HDLC Frame ဖြဲ႕ပါတယ္။ HDLC frame ရဲ႕ header မွာ Address field နဲ႔ Protocol အမ်ဳိးအစားကို ေဖာ္ျပတဲ့ field ပါ၀င္ၿပီး trailer မွာ error ကို စစ္တဲ့ frame check sequence (FCS) field ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ HDLC က error ကို ျပန္ျပင္တာေတြ မလုပ္ပါဘူး။

HDLC မွာ address field ကို 1 byte, type field ကို ethernet protocol ရဲ႕ type field အတိုင္း 2 bytes ယူပါတယ္။

Type field မပါတဲ့ အေျခခံ HDLC Frame

Type Field ပါတဲ့ Cisco HDLC Frame

Cisco က အသံုးျပဳထားတဲ့ HDLC Frame ကို Cisco router အခ်င္းခ်င္းခ်ိတ္ဆက္ၿပီး data ပို႔တဲ့အခါမွာပဲ သံုးပါတယ္။  Cisco router နဲ႔ တျခား အမ်ဳိးအစား router နဲ႔ ခ်ိတ္တဲ့ အခါမွာေတာ့ ဒီ Frame ကို မသံုးပါဘူး။

ေနာက္ protocol က Point-to-Point Protocol (PPP) ျဖစ္ပါတယ္။ PPP က Cisco သံုးတဲ့ HDLC frame အတိုင္း 2 byte ရွိတဲ့ protocol type field ပါ၀င္ၿပီး အေျခခံအေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ပံုလည္း ဆင္တူပါတယ္။ ထူး ျခားတာက PPP က အမ်ဳိးအစားမတူတဲ့ router ေတြ ခ်ိတ္ရင္လည္း သံုးလို႔ရေအာင္ Protocol type field ကို စံအေနနဲ႔ တစိတ္တပိုင္း သတ္မွတ္ထားပါတယ္။

PPP က HDLC ထက္ အခ်ိန္ေနာက္က်ၿပီးမွ သတ္ မွတ္အသံုးျပဳေပမယ့္ PPP ကို တီထြင္သူေတြက WAN data link layer protocol အေနနဲ႔ ပိုေကာင္းတဲ့ Features ေတြကို ထပ္ထည့္လာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ပိုၿပီး ထင္ရွား လာပါတယ္။

Frame Relay နဲ႔ Packet Suiting အေၾကာင္း

Provider က device ႏွစ္ခုၾကား Layer 1 Circuit တစ္ခု တည္ေဆာက္ၿပီး ပို႔ခ်င္တဲ့ေနရာ ေရာက္ေအာင္ ပို႔တဲ့ data ရဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြကို ဆက္ၿပီး လမ္းညႊန္ ႏုိင္ဖို႔ စစ္ေဆးေပးတဲ့ Service ျဖစ္ပါတယ္။ Frame Relay နဲ႔ Asynchronous Transfer Mode (ATM) ဆိုတဲ့ ထင္ရွားတဲ့ Packet-switching service  ႏွစ္မ်ဳိးရွိပါတယ္။

ေ၀းကြာတဲ့ ေနရာေတြမွာ routcers မ်ားစြာကို ခ်ိတ္ ဆက္ဖို႔ point-to-point WAN ကို သံုးပါတယ္။ Frame Relay က point-to-point line ထက္စာရင္ အက်ဳိး ေက်းဇူးနည္းနည္းပိုရွိပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ Site တစ္ခုကို ႐ံုးခြဲႏွစ္ခုနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အဓိက main site အတြက္ router မွာ Serial interface ႏွစ္ခုနဲ႔ Channel Service Unit/Data Service Unit ဆိုတဲ့ CSU/ DSU ႏွစ္ခုလံုးစီလိုအပ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Site ေပါင္း မ်ားစြာ ခ်ိတ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ router တစ္ခုစီအတြက္ interface တစ္ခုစီနဲ႔ CSU/DSU တစ္ခုစီလိုအပ္မွာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ routers ေတြ၊ ဒီ routers ေတြအတြက္ interfaces ေတြနဲ႔ CSU/DSU ေတြပမာဏအမ်ားႀကီး လိုအပ္ လာမွာျဖစ္ပါတယ္။

Frame Relay ကို အစားထိုးၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ main site မွာ ရွိတဲ့ router အတြက္ serial interface တစ္ခုလိုပါတယ္။ CSU/DSU တစ္လံုးလိုပါတယ္။ Site ေပါင္းမ်ားစြာအတြက္ဆိုရင္ေတာ့ bandwidth ပို ရဖို႔အတြက္ router မွာ interface ႏွစ္ခုသံုးခုေလာက္ လိုအပ္ပါတယ္။ လက္ရွိသံုးေနတဲ့ leased line က 128 kbps ပဲ ရွိမယ္ဆိုရင္ site တစ္ခုစီကို data မ်ားမ်ားပို႔ႏုိင္၊ လက္ခံႏိုင္ဖို႔အတြက္ router မွာရွိတဲ့ leased line ကို 1.544 Mbps ရတဲ့ T1 line အထိ အဆင့္တိုးျမႇင့္ႏုိင္ပါ တယ္။ ဒီအခ်က္ေတြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ Frame relay က ပိုၿပီးေစ်းသက္သာပါတယ္။ ပိုျမန္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ Frame Relay ရဲ႕ အေျခခံအခ်က္ေတြကို ေလ့လာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ Frame Relay network ဆိုတာ LAN လိုမ်ဳိး ႏွစ္ခုထက္ပိုတဲ့ devices ေတြက networkလွမ္းခ်ိတ္ႏုိင္တဲ့ multi access network ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ခုထက္ပိုတဲ့ devices ေတြ ခ်ိတ္ႏုိင္ဖို႔ Protocols ေတြကို ပိုၿပီး အေသးစိတ္သိဖုိ႔လိုပါတယ္။

Frame Relay မွာ ပါ၀င္တဲ့ Components ပစၥည္း ေတြကေတာ့ -

Frame Relay ကို Link Access Procedure-Frame (LAPF) protocol က သတ္မွတ္ထားတဲ့ Data link header နဲ႔ trailer ပါ၀င္ပါတယ္။ Frame Relay head မွာ Data link connection identifier (DLCI) လို႔ ေခၚတဲ့ address field ပါရွိၿပီး Frame relay cloud ထိေရာက္ေအာင္ wan switch ကေန ပို႔ေပးပါတယ္။ frame relay ကို Frame switching service  လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။

Frame relay မွာ Frame relay switch ေတြကို DCE လုိ႔ ေခၚၿပီး Customer ေတြ သံုးတဲ့ router လိုမ်ဳိး equipment ေတြကို DTE လို႔ ေခၚပါတယ္။ DCE ဆိုတာ service ေပးတဲ့ device ျဖစ္ၿပီး DTE ကေတာ့ Frame relay service လိုအပ္ေနတဲ့ device ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာဆိုရင္ CSU/DSU က router ကို ခ်ိန္ကိုက္လႈပ္ရွားဖို႔ စၿပီး အခ်က္ ေပးတယ္ဆိုရင္ ဒီ CSU/DSU ကို DCE၊ router ကို DTE လို႔ ေခၚပါတယ္။

Frame Relay Virtual Circuit ဆိုတာ router တစ္စံုစီတိုင္းမွာ fram သြားမယ့္ logical လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ Frame relay က Point-to-point leased line ထက္ ပိုၿပီးအားသာတာကေတာ့ Virtual circuit နဲ႔ အလုပ္ လုပ္ႏုိင္တာပါပဲ။ Frame relay က Committed information rate (CIR) ရဲ႕ Concept ပံုစံအတိုင္း ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္  VC တစ္ခုစီမွာ bandwidth မ်ားမ်ားရေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္တဲ့ CIR ပါ၀င္ပါတယ္။