အျခားေသာ အေ၀းေျပးလမ္းမႀကီးမ်ားကဲ့သို႔ပင္ သတင္းအခ်က္အလက္ စူပါဟိုက္ေ၀း လမ္းမႀကီး (Information Superhighway) ျဖစ္ေသာ အင္တာနက္သည္ သတင္းအခ်က္အလက္ မ်ား စီးဆင္းသြားလာရာတြင္ ယခင္ကလူသားမ်ား မေတြ႕ၾကံဳဘူးေသာ ျမန္ဆန္မႈ၊ လြယ္ကူမႈတို႔ ကို ေပးႏုိင္စြမ္းသတိၱ ရွိပါသည္။ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို အင္တာနက္အေ၀းေျပး လမ္းမႀကီးတစ္ေလွ်ာက္ လ်င္ျမန္လြယ္ကူစြာ ေပးပို႔လာႏုိင္သည္ႏွင့္အမွ်၊ လူသားမ်ား၏ ဘ၀မ်ား သည္လည္း ပိုမိုတိုးတက္အဆင္ေျပေခ်ာ့ေမြ႕လာပါသည္။ သို႔ေသာ္ အင္တာနက္ သတင္းလမ္း မႀကီးသည္ လူသားအားလံုးအတြက္ ၿပီးျပည့္စံုေသာ ေကာင္းမြန္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ မ်ားကိုသာ ေပးပို႔ေနသည္ မဟုတ္ပါ။ မလိုလားအပ္ေသာ အႏၲရယ္အေထြေထြကိုလည္း သယ္ ေဆာင္ေပးပို႔မႈမ်ား ရွိတက္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ စဥ္းစာဆင္ျခင္မႈ ႏုနယ္ေသးသည့္ ငယ္ရြယ္သူ မ်ားအတြက္ အင္တာနက္သည္ သားရဲမ်ားကို ေခ်ာင္းေနသည့္ ဆိုက္ဘာမုဆိုးမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ၾကံဳရ တက္သည့္ေနရာတစ္ခုလည္း ျဖစ္ပါသည္။

အျမန္လမ္းမႀကီးအတြင္းရွိ ဘ၀မ်ား

        သတင္းအခ်က္အလက္ နည္း ပညာေတာ္လွန္ေရးုဟု တင္စားေခၚ ေ၀ၚၾကေသာ အင္တာနက္သည္ ေရွးယခင္မ်ိဳးဆက္မ်ား မစဥ္းစားမ ေတြးေတာမိၾကေသာ အခြင့္အေရး မ်ိဳးစံုကို ယေန႔ေခတ္လူငယ္မ်ားဆီ သို႔ သယ္ေဆာင္လာပါသည္။ မိမိ အိမ္မွမခြာပဲ အြန္လိုင္းဂိမ္း (online game) မ်ားကို ကစားႏုိင္ၾကသလို သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္လည္း ဆက္သြယ္ ေျပာဆုိႏုိင္ (Chating) ၾကပါသည္။ အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးစံုကိုလည္း ေလ့ လာသိရွိႏုိင္ၾကပါသည္။ အင္တာနက္ မွ ပညာေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈမ်ိဳးစံုတို႔ကို လြယ္ကူစြာရယူခံစားႏုိင္ၾကသလို၊ အခ်ိန္ႏွင့္အမွ် ျဖစ္ပ်က္ေျပာင္းလဲေန ေသာ သတင္းမ်ား အားကစား အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ မိုးေလ၀သ အေျခအေနမ်ား၊ ေစ်းကြက္ေပါက္ ေစ်းႏႈန္းမ်ား၊ စေတာ့ခ္ေစ်းႏႈန္းမ်ား ဘဏ္လုပ္ငန္းအေျခအေနမ်ားစသည္ တု႔ိကို စကၠန႔္မလပ္ သိရွိေစႏုိင္ပါ သည္။ ဤကဲ့သို႔ေသာ အက်ိဳးေက်း ဇူးမ်ားအျပင္ လူငယ္မ်ာအေနျဖင့္ ဆက္သြယ္ေရးကြၽမ္းက်င္မႈမ်ား တိုး တက္ေစျခင္း၊ စာေရးသားသီကံုးမႈ ႂြကယ္၀လာေစျခင္း၊ သတင္းအခ်က္ အလက္မ်ားအေပၚ နားလည္ႏုိင္မႈ စြမ္းရည္က်ယ္ျပန႔္လာေစျခင္း စသည့္ အက်ိဳးတရားမ်ားလည္း ျဖစ္ေပၚလာ ေစပါသည္။

        သို႔ပါေသာ္လည္း ကြန္ပ်ဴတာ အေျချပဳအင္တာနက္သည္ လူငယ္ မ်ားဆီသို႔ ေကာင္းျခင္းမဂၤလာအျဖာ ျဖာကိုသာ သယ္ေဆာင္ေပးသည္ မဟုတ္ပါ။ မလိုလားအပ္ေသာ အႏၲရာယ္ အေျခအေနမ်ားကို တစ္ပါ တည္း သယ္ေဆာင္လာေလ့ရွိပါ သည္။ အင္တာနက္ႏွင့္ အျခား မီဒီယာတို႔ ကြာျခားခ်က္မ်ားအနက္ အဓိကအခ်က္တစ္ခုမွာ အင္တာ နက္သည္ အသံုးျပဳသူအား အဆင္ ေျပလြယ္ကူစြာ အျပန္အလွန္ဆက္ သြယ္ေျပာႏုိင္ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ လူငယ္မ်ားသည္ အင္တာ နက္မွတဆင့္ အျခားေသာတစ္ေနရာ မွ မည္သူႏွင့္မဆုိ ေတြ႕ဆံုေျပာဆို ဆက္သြယ္မႈမ်ား (Chat) ျပဳလုပ္လာ ၾကကာ ထိုမွတစ္ဆင့္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ် အႏၲရာယ္မ်ား (potential daugers) ေပၚေပါက္လာႏုိင္ပါသည္။ ယေန႔ တြင္ လူငယ္မ်ားသည္ ၄င္းတို႔၏ မိဘမ်ား၊ ဆရာမ်ားထက္ပို၍ အင္တာနက္ကို နက္နက္႐ႈိင္း႐ႈိင္းထိ ေတြ႕ဆက္ဆံသံုးျပဳေနၾကသည္မွာ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းယဥ္ေက်းမႈ အရ ပင္ျဖစ္ပါသည္။

        လူအဖြဲ႕အစည္းအတြင္း လူ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိၾကသကဲ့သို႔၊ အြန္လိုင္း ကမၻာ (online world) တြင္လည္း မတူျခားနားေသာ စိတ္အေျခခံ လူ မ်ားစြာရွိေနၾကပါသည္။ အြန္လိုင္း ေပၚရွိ လူအမ်ားစုသည္ နည္းပညာ ကို သိရွိယဥ္ပါးေနသည့္ ေလာက အက်ဳိးျပဳသူမ်ားျဖစ္ၾကေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕ေသာသူမ်ားသည္ အႏုတ္လကၡ ဏာေဆာင္၊ အယုတ္သေဘာတရား မ်ားကို ႏွစ္ၿခိဳက္၊ ကိုယ္က်ိဳးရွာမႈမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ၾကပါသည္။ ၄င္းတို႔သည္ ကေလးသူငယ္မ်ားအား မသင့္ေလ်ာ္ မေလ်ာ္ကန္ေသာ ေၾကာ္ျငာမ်ား ဆြဲ ေဆာင္မႈမ်ား ျပသေလ့ရွိၾကရာ၊ ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ အင္တာ နက္ေပၚတြင္ အထူးသတိထားရမည့္ အရာမ်ားျဖစ္ပါသည္။ အင္တာနက္ သည္ မိမိလိုခ်င္သည္ကို လြတ္လပ္ စြာ ေဖာ္ျပေပးႏုိင္သည့္ အခြင့္အေရး ေပးေနသည္ျဖစ္ရာ ေကာင္းက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေစသည့္ အခ်က္အလက္မ်ား သာမက၊ မဖြယ္မရာ၊ မသင့္ေတာ္ ေသာ ပံုမ်ား၊ ကေလးသူငယ္မ်ား (အထူးသျဖင့္ စိတ္ကစားတက္ေသာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ မ်ား)အတြက္ လိင္ပိုင္း ဆိုင္ရာပံုမ်ားလည္း ရွိေန တတ္ပါသည္။ သု႔ိျဖစ္ရာ မိဘ၊ အုပ္ထိန္းသူမ်ား သည္ မိမိတို႔၏ ရင္ေသြး၊ လူငယ္မ်ားအတြက္ မလို လားအပ္ေသာ အခ်က္ အလက္ မဖြယ္မရာပံု မ်ားအား တားဆီးကာ ကြယ္ေပးရန္ တာ၀န္ရွိ လာပါသည္။

        ဤေနရာတြင္ အင္တာနက္ အြန္လိုင္း သည္ အသံုးမျပဳသင့္ေသာ အရာ၊ အႏၲရာယ္မ်ားေသာ ေနရာဟု ႐ႈျမင္ လိုက္ပါက တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအတြက္ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ ေလ့လာ အား ထုတ္မႈကို ကန္႔သတ္လိုက္ သကဲ့သို႔ ျဖစ္သြားလိမ့္မည္ကို သတိရွိၾက ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အဓိကအခ်က္ မွာ အင္တာနက္ေပၚရွိ ျဖစ္ႏုိင္ေခ် အႏၲရာယ္ သေဘာသဘာ၀ကို သိရွိ နားလည္ သေဘာေပါက္ ေရွာင္ရွား ၿပီး အက်ိဳးရွိရာ ဗဟုသုတမ်ားကို လြယ္ကူစြာ ရယူႏုိင္ပံုကို သိရွိႏုိင္ေရး ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

အြန္လိုင္းလံုျခံဳစိတ္ခ်ရမႈ

နည္းလမ္းမ်ား

        အင္တာနက္ရွိ ၀က္ဘ္ဆိုက္ မ်ားသို႔ လွည့္ပတ္ၾကည့္႐ႈရာတြင္ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရသည့္ လွည့္ပတ္ရွာေဖြမႈ (Safe navigation and exploring) တို႔ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ခိုင္မာတိက်သည့္ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားကို ေန႔စဥ္သင္႐ိုး ညႊန္းတမ္းမ်ာ အေနျဖင့္ မရွိေသးပါ။ သို႔ျဖစ္ရာ မိဘအုပ္ထိန္းသူမ်ားအေန ျဖင့္ မိမိတို႔၏ ကေလးသူငယ္မ်ား အား မွန္ကန္စြာ အင္တာနက္ အသံုး ျပဳႏုိင္ေစရန္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လမ္း ညႊန္ခ်က္မ်ားအား သိရွိထားသင့္ ပါသည္။

ေဆြးေႏြးပါ

        ပထမဦးဆံုးႏွင့္ အထိေရာက္ ဆံုး နည္းလမ္းတစ္ခုမွာ သင္၏ ရင္ ေသြး ကေလးသူငယ္ႏွင့္ အင္တာ နက္ အြန္လုိင္းအေၾကာင္း ေဆြးေႏြး ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ိန္ယူၿပီး သင္၏ ကေလးႏွင့္အတူ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်အြန္လိုင္း အႏၲရာယ္မ်ားအေၾကာင္းကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဆြးေႏြး ပါ။ သင္၏ ကေလးႏွင့္ အတူ စာသားျဖင့္ စကား ေျပာဆိုျခင္း (Chat room) ဆီသို႔ သြားေရာက္လည္ ပတ္ၿပီး၊ ကိုယ္ႏွင့္ စကား ေျပာဆိုေနသူသည္ မည္သို႔ ေသာ အေနအထား ျဖစ္ မည္။ ၄င္းေျပာဆိုေနမႈမ်ား သည္ အမွန္လား/အမွား လား ဆိုသည္ကို ျမင္သာ ထင္သာေအာင္ ေထာက္ျပေျပာဆို ပါ။ ပညာေရး၊ ေျဖေဖ်ာ္ေရးစသည့္ သတင္းအခ်က္ အလက္မ်ားၾကားရွိ ကြဲျပားျခားနားခ်က္၊ ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးက်ိဳးမ်ား အေၾကာင္းကို ေဆြးေႏြး ပါ။ အြန္လိုင္းေပၚတြင္ ေတြ႕ဆံု ေျပာဆိုသမွ်အားလံုးကို အမွန္ဟု ယူဆ၍ မရေၾကာင္းကို နားလည္ သေဘာေပါက္သိေစရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ အြန္လိုင္းေပၚတြင္ တစ္စံု တစ္ရာေသာ စိတ္မသက္မသာ၊ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္မႈကို ေတြ႕ၾကံဳ လာပါက ခ်က္ျခင္း ၄င္းေနရာမွ ထြက္ခြာမႈ၊ ေတြ႕ၾကံဳေနရေသာ ၀က္ဘ္ဆိုက္ကို ပိတ္လိုက္မႈ၊ သို႔ မဟုတ္ ယံုၾကည္ရေသာ လူႀကီးသူမ မ်ားကို တုိင္ပင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေစရန္ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးမႈ ျပဳလုပ္ရမည္ ျဖစ္သည္။

ပြင့္လင္းထင္သာမႈ

        ကြန္ပ်ဴတာမ်ားကို သင့္ ကေလး၏ အိပ္ခန္းထဲတြင္ ထားျခင္း ထက္ အမ်ားျမင္သာေသာ ဧည့္ခန္း တြင္ရွိေနျခင္းသည္ သင့္ကေလးႏွင့္ ဆက္သြယ္ရန္ ႀကိဳးစားေနေသာ မေကာင္းၾကံသူမ်ားအဖို႔ အခြင့္မသာ ေသာ အေျခအေနျဖစ္ေစမည္ ျဖစ္သည္။ ကေလး၏ အီးေမးလ္ မ်ား၊ အြန္လိုင္းအေကာင့္ (Online Account) မ်ားကို  စစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ အြန္လိုင္း လမ္းလြဲမႈမ်ားကို တားဆီးထိန္းသိမ္း ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။

နည္းပညာအသံုးျပဳျခင္း

        သင့္ကေလးသူငယ္မ်ားအား ျဖစ္ႏုိင္ေခ် အႏၲရယ္မ်ားသို႔ ၀င္ ေရာက္ အသံုးျပဳျခင္းမွ ကူညီ ကာကြယ္ေပးရန္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မည့္ နည္းလမ္းတစ္မ်ိဳးကေတာ့၊ အလိုမရွိ သည့္ ၀က္ဘ္ဆိုက္မ်ားကို တားဆီး ေပးေသာ ေဆာ့ဖ္၀ဲလ္ (Blocking Software) မ်ားကို အသံုးျပဳျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ေဆာ့ဖ္၀ဲလ္ကို မိဘမ်ားက ေစာင့္ထိန္းေပးေသာ ေဆာ့ဖ္၀ဲလ္ (Parent Control Software) ဟုလည္း ေခၚေ၀ၚၾကၿပီ ကေလးမ်ားအတြက္ မသင့္ေလ်ာ္ ေသာ အခ်က္အလက္ပံုမ်ားကို ပိတ္ပင္တားဆီး ေပးပါသည္။ ကေလးမ်ားအတြက္ သင့္ေလ်ာ္ အက်ိဳးရွိေစသည့္ ၀က္ဘ္ဆိုက္မ်ား ကို ခြဲျခားေဖာ္ျပ ေပးပါသည္။ ၄င္း ေဆာ့ဖ္၀ဲလ္မ်ားသည္ ကေလးမ်ား ၾကည့္႐ႈေသာပံုမ်ား ၀က္ဘ္ဆိုက္ အမည္မ်ာကို မွတ္တမ္းတင္သိမ္း ဆည္းေပးျခင္း ကေလးမ်ားအတြက္ သင့္ေလ်ာ္ေသာအေၾကာင္းအရာမ်ား ရွာေဖြမႈရလာဒ္အေျဖကို ကန္႔သတ္ ေပးျခင္း၊ မိဘမ်ားက ကေလးမ်ား အင္တာနက္အသံုးျပဳမႈ ကန္႔သတ္ ေပးႏုိင္ျခင္းတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ေပး ပါသည္။ ေက်ာင္းမ်ား၊ စာၾကည့္တိုက္ မ်ား၊ သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ ျပင္ပ အင္တာနက္ အသံုးျပဳမႈေနရာမ်ား တြင္ မည္သို႔ေသာ ကြန္ပ်ဴတာလံုျခံဳ ေရးေဆာ့ဖ္၀ဲလ္မ်ား (Computer Safeguards) သံုးစြဲသည္ကိုလည္း ေလ့လာသိရွိထားသင့္ပါသည္။

မိဘႏွင့္ကေလးၾကားရွိ  ကတိစာခ်ဳပ္

        အင္တာနက္ အသံုးျပဳမႈ သေဘာတူညီခ်က္သည္ မိဘမ်ား အတြက္ မိမိတို႔သားသမီးမ်ား အင္ တာနက္ အသံုးျပဳမႈႏွင့္ ပက္သက္၍ အလြန္အသံုး၀င္ေသာ နည္းလမ္း တစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ မိသားစုမ်ားတြင္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အျပန္အလွန္သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို စာ႐ိုက္ပရင့္ထုတ္ၿပီး (Print out) အသံုးျပဳေနသည့္ ကြန္ပ်ဴတာေဘး တြင္ ကပ္ထားေလ့ ရွိၾကပါသည္။ ဤသို႔ေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား တြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္မ်ား ပါ၀င္ေလ့ရွိပါသည္။

1.      အြန္လိုင္းေပၚတြင္ ေတြ႕ဆံု ေသာ မည္သူႏွင့္မဆို အျပင္လက္ ေတြ႕ေလာက၌ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ေတြ႕ဆံုရန္ မျပဳလုပ္ျခင္း။

2.      မိမိ၏ ႐ုပ္ပံု၊ ဓာတ္ပံုမ်ားကို အင္တာနက္ေပၚသို႔ မတင္ျခင္း၊ သို႔ မဟုတ္ ကိုယ္မသိေသာ မည္သူသို႔ မဆို မိမိဓာတ္ပံုမ်ားကို မေပးပို႔ျခင္း။

3.      ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္မ်ား ျဖစ္ေသာ အမည္၊ လိပ္စာ၊ ေက်ာင္း လိပ္စာ၊ ဖုန္းနံပါတ္မ်ားကို အေသး စိတ္ မေဖာ္ျပျခင္း။

4.      မိမိမသိေသာ တစ္ခါမွမၾကည့္ ဖူးဘူးေသာ ၀က္ဘ္ဆိုက္မွ ဖိုင္(files) မ်ားကို မိမိကြန္ပ်ဴတာအတြင္းသို႔ ကူး ယူမႈ(download) မျပဳလုပ္ျခင္း။

5.      အၾကံျပဳသေဘာအေနျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ညစ္ညမ္းမႈအေနျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အနိဌာ႐ုံမ်ားျဖင့္ ေႏွာင့္ယွက္သည့္အေနျဖင့္ ေသာ္ လည္းေကာင္း သတင္းစာသားမ်ား ကို ေတြ႕ၾကံဳလာပါက တုန္႔ျပန္မႈမျပဳ လုပ္ျခင္း။

မိဘႏွင့္ကေလးၾကား အင္တာနက္အသံုးျပဳမႈ သေဘာတူညီခ်က္ နမူနာပံုစံ

(Sample Intenet Use Contract)

(A)   အင္တာနက္ေပၚတြင္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား၊ အက်ပ္ကိုင္မႈမ်ား၊ မဖြယ္မရာမႈ မ်ားေတြ႕ၾကံဳလာပါက မိဘ သို႔မဟုတ္ အျခားလူႀကီးတစ္ဦးသို႔ ခ်က္ျခင္း အသိေပးေျပာၾကားပါမည္။

(B)   အြန္လိုင္းေပၚရွိေနစဥ္ နာမည္အျပည့္အစံု၊ လိပ္စာ၊ ဖုန္းနံပါတ္၊ ေက်ာင္း အမည္၊ ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္သည့္ဇယား၊ လွ်ိဳ႕၀ွက္နံပါတ္ (password) ႏွင့္ အျခားေသာ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္မ်ားကို မည္သူကိုမွ်မေပးပါ။

(C)   မိဘသေဘာတူညီခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ အြန္လိုင္းတြင္ ေတြ႕ခဲ့ေသာ မည္သူ ကိုမွ် ခ်ိန္းဆိုေတြ႕ဆံုမႈ မျပဳလုပ္ပါ။

(D)   အကယ္၍ မျဖစ္မေနေတြ႕ဆံုဖို႔လိုအပ္ပါက မိဘမွေတြ႕ဆံုဖို႔သင့္/မသင့္ ဆံုးျဖတ္ရမည္ျဖစ္ၿပီး၊ ေတြ႕ဆံုရာတြင္လည္း အမ်ားရွိေနမည့္ေနရာတြင္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မိဘသို႔မဟုတ္ အုပ္ထိန္းသူတစ္ဦးေဘးတြင္ ရွိေန ရမည္ျဖစ္သည္။

(E)   ညစ္ညမ္းေသာ၊ ၿခိမ္းေျခာက္ေသာ၊ ဆြဲေဆာင္ေသာ သတင္းစကားမ်ား ကို ေတြ႕ဆံုပါက တုန္႔ျပန္ျခင္း မျပဳလုပ္ပါ။ ေတြ႕ဆံုရင္ဆိုင္ရပါရင္လည္း လူႀကီးမိဘတစ္ဦးဦးကို ေျပာဆိုအသိေပးရမည္ျဖစ္သည္။ စာသားေပးပို႔ စကား ေျပာဆက္သြယ္မႈ(chat room)တြင္လည္း၊ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္ေစမႈမ်ား ေတြ႕ဆံုလာပါက ခ်က္ျခင္းပိတ္လိုက္မည္ ျဖစ္သည္။

(F)   မိခင္၏သေဘာတူညီခ်က္မရွိပဲ၊ ႐ုပ္ပံုဓါတ္ပံုမ်ားကို အင္တာနက္ေပၚ တင္လႊင့္ျခင္း မျပဳလုပ္ပါ။

(G)   အြန္းလုိင္းေပၚတြင္ ရန္ျဖစ္ျခင္း၊ ျငင္းခုန္ျခင္း၊ မျပဳလုပ္ပါ။ ဤသို႔ေသာ အေျခအေနစတင္လာမႈ ေတြ႕ဆံုလာပါက၊ ျငင္းဆို ေရွာင္ရွားမည္ျဖစ္ၿပီး၊ မိဘအား အသိေပးအေၾကာင္းၾကားပါမည္။

သား/သမီး            -------------------------------------------

ေန႔စြဲ                   -------------------------------------------

မိဘ/အုပ္ထိန္းသူ    -------------------------------------------

ေန႔စြဲ                               -------------------------------------------

အြန္လုိင္းအႏၲရာယ္ လကၡဏာမ်ား

        အင္တာနက္သည္ ကြၽႏု္ပ္တို႔ ဘ၀မ်ားအား ႀကီးမားစြာ ေျပာင္းလဲ တိုးတက္ေစႏုိင္မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း မထင္မွတ္ေသာ အႏၲရာယ္မ်ားႏွင့္ လည္း ေတြ႕ၾကံဳေစႏုိင္ပါသည္။ ၄င္း အႏၲရာယ္မ်ားတြင္ အက်ိဳးမရွိေသာ ဆက္သြယ္ေျပာဆိုျခင္း၊ ပုဂၢလိက လံုျခံဳမႈ က်ဴးေက်ာ္ခံရျခင္းႏွင့္ မဖြယ္ မရာ မသင့္ေလ်ာ္ေသာ အခ်က္ အလက္ ႐ုပ္ပံုမ်ား ေတြ႕ဆံုျခင္းတို႔ ပါ၀င္ပါသည္။

        ကေလးသူငယ္ခ်င္း၊ အထူး သျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ရြယ္မ်ား (Teenagers)သည္ ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ မခံလို ျခင္း၊ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ကိုင္စိတ္ရွိ ျခင္း၊ ဆန္႔က်င္ဖက္လိင္ကို စိတ္၀င္ စားျခင္းစသည့္ ဇီ၀ကမၼအေျပာင္း အလဲျဖစ္ေပၚသည့္ အရြယ္ျဖစ္လာ သျဖင့္၊ အြန္လိုင္းအႏၲရာယ္မ်ားမွ ႀကိဳတင္ ရွာင္ရွားႏိုင္ေစရန္၊ ကြၽမ္း က်င္သူမ်ားက အုပ္ထိန္းသူမိဘမ်ား အား ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို သတိ ေပးျခင္းအေနျဖင့္ ေဖာ္ျပၾကပါသည္။

1. အြန္လုိင္းတြင္ အခိ်န္အမ်ား ႀကီး ကုန္ေနျခင္း အထူးသျဖင့္ ညဖက္တြင္ အင္တာနက္ အသံုး ျပဳျခင္း

        အင္တာနက္ရွိ လိင္မုဆိုး၏ သားေကာင္ျဖစ္ေနေသာ ကေလး သူငယ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားသည္ အြန္လိုင္းတြင္ အခ်ိန္ကုန္ေနေလ့ ရွိပါ သည္။ အထူးသျဖင့္ စာသားစကား ေျပာျခင္း (chat room)မ်ားတြင္ ထုိင္ ေနေလ့ရွိၾကသည္။ အဆိုပါ အလွည့္ စားခံ ကေလးသူငယ္မ်ားသည္ သူ ငယ္ခ်င္းႏွင့္လည္းေကာင္း၊ အျခားသူ မ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း၊ အက်ိဳးမရွိ ေသာ စကားေျပာဆို ဆက္သြယ္မႈ မ်ားမွသည္ မဖြယ္မရာပံုမ်ား ျပသ ၾကည့္႐ႈသည္အထိ ေရာက္ရွိႏုိင္ၾက သည္။ သို႔ျဖစ္ရာ အင္တာနက္တြင္ လိုအပ္သည္ ထက္ပို၍ အခ်ိန္ကုန္ ေနေလ့ရွိေသာ ကေလးသူငယ္မ်ား ကို အုပ္ထိန္းသူမိဘ၊ လူႀကီးမ်ားက သတိထားၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

2. သင့္ကေလး၏ ကြန္ပ်ဴတာတြင္ မဖြယ္မရာ လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာ ညစ္ ညမ္းပံုမ်ားေတြ႕ရွိျခင္း

        အြန္လိုင္းမွ လိင္မုဆိုးမ်ား သည္ ကေလးမ်ားကို ညစ္ညမ္း ဓာတ္ပံုမ်ားျပသျခင္း၊ ေဆြးေႏြးဆြဲ ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ ကေလးသူငယ္မ်ား ကို သားေကာင္အျဖစ္ စည္း႐ုံးသိမ္း သြင္းၾကေလ့ ရွိသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ မိမိ ကေလးမ်ား၏ ကြန္ပ်ဴတာတြင္ ကေလးမ်ားႏွင့္ မသင့္ေတာ္သည့္ မဖြယ္မရာအခ်က္အလက္ ႐ုပ္ပံုမ်ား ကို ေဖာ္ျပေနသည့္ဖုိင္မ်ား၊ စီဒီမ်ား ရွိမရွိကို  စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈၿပီး တားဆီး ကာကြယ္ၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

3. သင္မသိေသာ တစ္စံုတစ္ဦး ဆီမွ သင့္ကေလးသည္ ေမးလ္၊ လက္ေဆာင္မ်ား ရရွိျခင္း

        ဆြဲေဆာင္သိမ္းသြင္းမႈ လုပ္ ငန္းစဥ္တစ္ခုအေနျဖင့္ အင္တာနက္ မုဆိုးမ်ားသည္ စာမ်ား႐ုပ္ပံုမ်ား သို႔မဟုတ္ အျခားေသာလက္ေဆာင္ မ်ားကို ၄င္းတို႔ ပစ္မွတ္ထားၾကေသာ သူငယ္မ်ားဆီသို႔ ေပးပို႔ၾကေလ့ရွိ သည္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ ဖုန္းျဖင့္ေျပာဆုိ ၍ ေတြ႕ဆံုႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းၾကေလ့ ရွိပါသည္။

4. သင္ အခန္းတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္ေသာအခါ သင့္ကေလး သည္ ကြန္ပ်ဴတာ ဖန္သားျပင္ကို ႐ုတ္တရက္ ပိတ္လိုက္ျခင္း

        ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ မသင့္ေလ်ာ္ေသာ မဖြယ္စရာ လိင္ ပိုင္းဆိုင္ရာ႐ုပ္ပံု အခ်က္အလက္မ်ား ကုိ ၾကည့္႐ႈေလ့ရွိေသာ ကေလး သူငယ္မ်ားသည္ ၄င္းတို႔ ၾကည့္႐ႈေန သည့္အရာမ်ားအား မိဘမ်ား မျမင္ ေတြ႕ေစခ်င္သျဖင့္ ၄င္းတို႔ အခန္း တြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္သည့္အခါတြင္ ေမာ္နီတာဖန္သားျပင္ကို ႐ုတ္တရက္ ပိတ္လိုက္ျခင္းမ်ိဳး ျပဳလုပ္ၾကေလ့ ရွိပါသည္။

5. မိသားစုမွ ခပ္ခြာခြာေနျခင္း

        အခ်ိဳ႕ေသာ အြန္လုိင္းမုဆိုး မ်ားသည္ မိသားစု ျပႆနာတစ္စံု တစ္ရာရွိေနေသာ ကေလးသူငယ္ မ်ားကို ဂ႐ုတစိုက္ရွာေဖြေလ့ရွိ ၾကပါသည္။ ျပႆနာအေသးအဖြဲ ေလးကိုပင္ ႀကီးမားေသာ ျပႆနာ အျဖစ္ ေသြးထိုးလႈံ႔ေဆာ္ကာ ပစ္မွတ္ ထားသည့္ကေလးကို မိသားစုမွ ခြဲကြာေစၿပီး အလိုရွိရာသို႔ ဆြဲေဆာင္ ၾကေလ့ရွိပါသည္။

        အထက္ေဖာ္ျပပါ အႏၲရာယ္ ကို ၾကံဳေတြ႕ရသည့္အခါတြင္ မွန္ကန္ ေသာ အေျခအေနဆီသို႔ သင့္ ကေလးႏွင့္အတူ တည္ေဆာက္ႏုိင္ ေရးသည္ အုပ္ထိန္းသူမိဘမ်ား အတြက္ အဓိက အေရးပါေသာ အခ်က္တစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။

အေပ်ာ္မွသည္

စြဲလန္းမႈဆီသို႔

        အင္တာနက္ကို အပ်င္းေျပ သေဘာအေနျဖင့္ ေသာ္လည္း ေကာင္း ကေလးထိန္း (babysitter) အေနျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ တစ္စံု တစ္ရာေသာ ရွာေဖြသိရွိလိုမႈအတြက္ ေသာ္လည္းေကာင္း သံုးစြဲရာမွ အင္ တာနက္ အလြန္အကြၽံ အသံုးျပဳမႈ ျဖစ္ေပၚလာတက္ပါသည့္ အင္တာ နက္ စြဲလန္းမႈ(addiction)မွာ ကမၻာ အ၀ွန္း တေန႔တျခား မ်ားျပားလာေန ကာ သုေတသနအမ်ားအျပား လုပ္ ေဆာင္ေနၾကပါသည္။ အင္တာနက္ ပံုမွန္သံုးစြဲမႈမ်ိဳး မဟုတ္ပဲ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ မရွိ။ အလြန္အကြၽံသံုးစြဲသူမ်ားသည္ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ရက္သတၱပတ္လွ်င္ နာရီ (၄၀)ခန႔္မွ်ရွိၾကရာ ၄င္းသည္ အခ်ိန္ျပည့္ အလုပ္ခ်ိန္ ပမာဏပင္ ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ေသာ္ သူမ်ားသည္ တကယ့္လက္ေတြ႕ဘ၀ထက္အြန္လိုင္း ထိေတြ႕မႈ (online Interaction)ကို ပိုမိုႏွစ္သက္ၾကေလ့ ရွိသည္။ အခ်ိန္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို အင္တာနက္ တြင္ အသံုးျပဳၾကျခင္းျဖင့္ မိသားစုႏွင့္ ထိေတြ႕မႈမွ ကင္းေ၀းလာၾကပါသည္။ ဤသို႔ျဖင့္အထီးက်န္မႈ(Loneliness)၊ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမႈ (Depression) တို႔ ၀င္လာႏုိင္ပါသည္။

        အင္တာနက္သည္ ယေန႔လူမႈ ေလာကႀကီးကို ပိုမုိအဆင္ေျပ ေခ်ာ ေမြ႕ျမန္ဆန္လြယ္ကူလာေစရန္ ကူညီ ေထာက္ပံ့ေပးေနေသာ္လည္း သံုး သင့္သည့္အခ်ိန္ထက္ ပိုမိုေက်ာ္လြန္ ကာ အကန္႔အသတ္မရွိ၊ အတားအ ဆီးမရွိသံုးစြဲပါက`တန္ေဆးလြန္ေဘး´ ဟူေသာ ဆို႐ိုးစကားအတုိင္း မေမွ်ာ္ လင့္ေသာ က်န္းမာေရးအႏၲရာယ္မ်ား ေတြ႕ၾကံဳာလာႏုိင္ေၾကာင္းကို ကြၽမ္း က်င္သူမ်ားက သံုးသပ္ၾကပါသည္။

ကေလးမ်ားအတြက္

အင္တာနက္

        ယေန႔ ကေလးလူငယ္မ်ား သည္ အင္တာနက္ယဥ္ေက်းမႈ ေဘာင္အတြင္း ေမြးဖြားလာၾကေသာ ဆိုင္ဘာေလာက (Cyber World) ၏ ဆိုက္ဘာျပည္သူ (Cyber People) မ်ားပင္ျဖစ္ၿပီး အရြယ္ေရာက္လူႀကီး မ်ားသည္ကား ဧည့္ျပည္သူမ်ား (immigrants) ပင္ျဖစ္ၾကသည္ဟု ဆိုက္ ဘာယဥ္ေက်းမႈကို ေလ့လာသူမ်ား ကသံုးသပ္ၾကပါသည္။ အင္တာနက္  သည္ ယေန႔လူငယ္မ်ားအတြက္ အခ်က္အလက္ ဗဟုသုတရွာေဖြမႈ၊ တစ္ဦးကိုတစ္ဦး ဆက္သြယ္မႈတို႔ တြင္ ေရွးယခင္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္း ရွိ နည္းနာပံုစံမ်ားမွ လံုး၀ျခားနားသြား ကာ ပိုမိုဆန္းသစ္ လြယ္ကူျမန္ဆန္ လာပါသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ေက်ာင္းသား လူငယ္မ်ားသည္ စြမ္းရည္ျပည့္၀ေစ ရန္ ဗဟုသုတႂြကယ္၀ေစရန္ႏွင့္ ဆုိက္ဘာယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ပိုမို ကြၽမ္း၀င္ေစရန္တို႔အတြက္ အင္တာ နက္ကို မျဖစ္မေန အသံုးျပဳရမည္ ျဖစ္ေပသည္။ အသံုးျပဳရန္လည္း လူႀကီးမ်ားက တိုက္တြန္းၾကရမည္ ျဖစ္သည္။ ယေန႔ ကမၻာႀကီးသည္ အြန္လိုင္းသတင္းအခ်က္အလက္ေပၚ တြင္ တေန႔တျခား ပိုမိုမွီခိုေနၾကရၿပီ ျဖစ္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ႏွင့္ ပင္ရင္းရရွိရာ ရင္းျမစ္တို႔ႏွင့္  ပတ္သက္၍ မည္မွ်တိက် မွန္ကန္ ေၾကာင္းကိုလည္း အကဲျဖတ္မွတ္ယူ ႏုိင္ပံုကိုလည္း ကေလးသူငယ္မ်ား သိရွိဖို႔သည္ မျဖစ္မေန အေရးႀကီး လာေနၿပီျဖစ္သည္။ ဒီဂ်စ္တယ္စာေပ (digital literacy)ကို ပုိမို ကြၽမ္းက်င္ လာျခင္းျဖင့္ လူေဘာင္ေလာကႀကီး ကို လက္ဆင့္ကမ္းသယ္ေဆာင္ရ မည့္ ယေန႔လူငယ္မ်ားသည္ အင္ တာနက္ကို ပိုမိုအက်ိဳးရွိစြာ အသံုးျပဳ လာႏုိင္ၾကမည္ ျဖစ္သည္။ အနာဂတ္ တြင္ ေတြ႕ၾကံဳလာရမည့္ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္း မွန္ ကန္စြာ ရင္ဆိုင္ႏုိင္ရန္ ျပင္ဆင္ၿပီး ျဖစ္ေပလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။

        အင္တာနက္ကို အက်ိဳးရွိရွိ အသံုးျပဳရန္ ကေလးသူငယ္မ်ားအား သင္ၾကားေပးႏုိင္ျခင္းသည္ ယခု ပစၥဳပၸန္ႏွင့္ ေနာင္အနာဂတ္အတြက္ အေကာင္းဆံုးကာကြယ္လုပ္ေဆာင္ မႈျဖစ္ပါသည္။ သားသမီးမ်ားႏွင့္မိဘ မ်ားသည္ အင္တာနက္အေၾကာင္း မွန္ကန္စြာ ပိုမိုသိရွိနားလည္လာျခင္း ျဖင့္ အင္တာနက္မွ ေတြ႕ၾကံဳလာႏုိင္ သည့္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ေရွာင္ရွားႏုိင္ ၿပီ၊ တန္ဖိုးရွိေသာ သတင္းအခ်က္ အလက္၊ ဗဟုသုတမ်ားကို လြယ္ကူ အဆင္ေျပစြာ ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး အသံုးျပဳသြားႏုိင္မည္ျဖစ္ေပသည္။